Ben van Berkel Caroline Bos | MOVE | UN studio

Kto jest autorem poniższego fragmentu tekstu?

[ „DIAGRAM

Technika diagramu zapewnia szybkie zrozumienie w pędzącym strumieniu zmodyfikowanych informacji. Bezsensowność, którą stworzyły powtarzanie i mediacje, zostaje przezwyciężona przez przez diagramy, które generują nowe, instrumentalne znaczenia i wyprowadzają architekturę z typologicznej obsesji.

Czym są diagramy? Ogólnie diagramy są najlepiej znane i rozumiane jako wizualne narzędzie używane do kompresji informacji. Specjalistyczne diagramy, takie jak tabele statystyczne czy schematyczne obrazki, mogą w kilku liniach zawierać tyle treści, ile mogłyby wypełnić wiele stron tekstu. W ciągu ostatnich lat w architekturze diagramy były wprowadzane jako część techniki, która wspiera rozwojowe, twórcze i instrumentalne podejście do projektowania. Istotą techniki diagramu jest to, że wprowadza do pracy jakości, które są niewyrażalne, oderwane od ideału i ideologii, przypadkowe, intuicyjne, subiektywne, niezwiązane z linearną logiką – jakości, które mogą być fizyczne, konstrukcyjne, przestrzenne lub techniczne.

 

Są trzy etapy budowania diagramu: selekcja, nakładanie i działanie, umożliwiające wyobraźni rozszerzenie się na podmioty pozostające poza nią i wciągnięcie ich do środka, dzięki czemu sama się w tym procesie zmienia.

Diagramy zawierają  mnóstwo informacji na wielu poziomach. Diagram jest zbiorem zastygniętych sytuacji, technik, taktyk i działań.

Diagram nie jest projektem. Nie jest roboczym rysunkiem aktualnej konstrukcji rozpoznawalnej we wszystkich detalach i w odpowiedniej skali. Żadna sytuacja nie pozwala bezpośrednio przełożyć się na właściwą i całkowicie odpowiednią konceptualizację. Zawsze będzie między nimi luka. Innymi słowy, pojęcia nigdy nie mogą być bezpośrednio nakładane na architekturę. Potrzebny jest pośrednik. Charakter pośredniczący diagramu wynika nie ze strategii, która go objaśnia, ale z jego aktualnego formatu, jego materialnych konfiguracji. Diagram nie jest metaforą, ani paradygmatem, lecz “abstrakcyjną maszyną”, która jest zarówno treścią, jak i ekspresją. To odróżnia diagramy od indeksów, ikon i symboli. Znaczenia diagramów nie są stałe. Wykreślna lub abstrakcyjna maszyna nie jest reprezentatywna. Nie reprezentuje istniejących obiektów czy sytuacji, ale jest narzędziem do tworzenia nowych. Składnikiem nieodzownym do zrozumienia funkcjonowania diagramu jest jego tendencja patrzenia w przyszłość.

W jaki sposób diagram jest wybierany i stosowany? Funkcją diagramu jest spowalnianie typologii i postęp projektowania poprzez wprowadzenie zewnętrznych pojęć w specyficznej formie: jako figur, a nie obrazów czy znaków. Ale jak wybieramy, wprowadzamy i interpretujemy diagramy? Wybór i stosowanie diagramu wymaga zastosowania elementu, który wśród dużej ilości informacji zawiera coś, czego nie będą mogły uchwycić nasze myśli, czegoś sugestywnego, co wyrwie nas ze spirali banałów. Chociaż diagram nie jest wybierany na podstawie specyficznych, reprezentatywnych informacji, nie jest też przypadkowym obrazem. Poszukiwanie diagramu jest pobudzane przez specyficzne pytania odnoszące się bezpośrednio do projektu: jego lokalizacji, programu i konstrukcji.

Żeby zasugerować możliwą, wirtualną organizację, użyliśmy ideogramów, diagramów liniowych, obrazkowych i operacyjnych znalezionych w podręcznikach technicznych, reprodukcjach albo przypadkowych ilustracjach, które zbieramy. Diagramy te są w istocie infrastrukturalne; zawsze mogą być odczytane jako mapy ruchów, niezależnie od ich źródeł. Są one używane jako katalizatory w procesie rozwoju.

Jak diagramy zaczynają działać? Abstrakcyjna maszyna diagramu musi zostać uruchomiona. Musi zostać wprawiona w ruch tak, żeby mógł się rozpocząć proces transformacji. Ale gdzie są początki tego ruchu? Jak uruchomić tę maszynę? Jaka dokładnie jest zasada, która dokonuje tej zmiany i transformacji? Co więcej, jak możemy wyizolować tę zasadę i nadać jej wymiar, który umożliwi jej uchwycenie i dowolne stosowanie? Wprowadzenie do pracy diagramu ostatecznie wskazuje na rolę czasu i akcji w procesie projektowania. Przeplatające się czas i akcja umożliwiają transformację, tak jak w powieściach, w których długa linia narracji oplata się wokół czarnych dziur w opowieści. Jeżeli w opowieści nie byłoby żadnych dziur, w które może wpaść jej bohater, krajobraz narracji byłby gładkim, bezczasowym planem, w którym bohater, którego charakter i przygody są kształtowane przez ten krajobraz, nie mógłby ewoluować. Opowieść jest nierozłączną kombinacją postaci, miejsca, zdarzeń i czasu trwania. Krajobraz historii, czarne dziury i bohater stapiają się w jedno. Razem uruchamiają abstrakcyjną maszynę.

W architekturze jest podobnie: projekt powstaje w swoim własnym toku. Zanim zamieni się w typologię, pojawia się diagram – bogaty w znaczenia, pełen potencjalnego ruchu i obciążony konstrukcją, która łączy pewne jego ważne aspekty. Specyficzne właściwości diagramu rzucają na obiekt nowe światło. W rezultacie staje się on nieokreślony; uruchomione zostają nowe kierunki i nowe znaczenia. Diagram działa jak czarna dziura, która radykalnie zmienia bieg projektu, przekształcając i wyzwalając architekturę.” ]